geschie­denis

de eerste protes­tanten

In de 16e eeuw splitste een groot aantal chris­tenen zich af van de toenmalige rooms-katho­lieke kerk. Dit noemen we de Refor­matie. Deze mensen staan bekend onder de verza­melnaam 'protes­tanten', maar zij noemden zichzelf meestal anders. In Frankrijk en Duitsland heetten zij bijvoor­beeld 'evange­lisch' en in Nederland 'gerefor­meerd' of 'hervormd'. De Neder­landse gerefor­meerde kerken hielden in 1618 een belang­rijke verga­dering in Dordrecht, waar allerlei afspraken met elkaar werden gemaakt.

nadruk op persoon­lijke beleving

In de 17e en 18e eeuw kwamen er nieuwe ontwik­ke­lingen. Er kwam meer nadruk op de persoon­lijke beleving van het geloof. Deze beweging noemen we ook wel de Nadere Refor­matie. Hiermee wordt aange­geven dat de beweging ook in de traditie van de 16e-eeuwse Refor­matie wilde staan, maar daar een toespitsing aan wilde geven. De chris­te­lijke gerefor­meerde kerken zijn ook beïnvloed door deze beweging.

de regering krijgt grip op de kerk

In de 19e eeuw kwam er in de grote Neder­landse gerefor­meerde kerk steeds meer invloed van stromingen die kritisch stonden tegenover de Bijbel. Ook de regering probeerde greep op de kerk te krijgen. Zo werd er een reglement opgelegd aan de kerk, die de afspraken die de kerken in 1618 hadden gemaakt, moest vervangen. Dit was het begin van de Neder­landse Hervormde Kerk, nog steeds de grootste protes­tantse kerk in Nederland.

een aantal kerken scheidt zich af

Deze ontwik­ke­lingen riepen veel protest op. Dit leidde ertoe dat een aantal kerken zich in 1834 afscheidde van de Neder­lands Hervormde Kerk. Deze beweging begon in het Groningse Ulrum, onder leiding van de predikant Hendrik de Cock. Zij bestond uit allerlei groepjes kerken. Twee daarvan waren de Chris­te­lijke Afgescheiden Gemeenten en de Gerefor­meerde Kerk onder het kruis. Deze twee groepen verenigden zich in 1869 en noemden zich voortaan Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerk in Nederland.

invloed van dr. Abraham Kuyper

In 1886 kwam de zogenaamde Doleantie, onder leiding van de staatsman-predikant Abraham Kuyper. Hij wilde de Neder­lands Hervormde Kerk van binnenuit herstellen. Hij ontmoette echter weinig begrip binnen die kerk, zodat zijn actie uitliep op een tweede afscheiding van een nieuwe groep kerken. Van de kant van de Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerk was er eerst sympathie voor deze beweging. Er waren echter ook bepaalde bezwaren, vooral tegen sommige opvat­tingen van de invloed­rijke dr. Kuyper.

een klein deel blijft zelfstandig

Toen Kuyper in 1892 zijn nieuwe afscheiding doorzette, gingen veel chris­te­lijke gerefor­meerde kerken mee. Deze kerken heetten toen de Gerefor­meerde Kerken in Nederland. Op 1 mei 2004 zijn deze kerken, samen met de oudere Neder­lands Hervormde Kerk samen­gegaan in de Verenigde Protes­tantse Kerk in Nederland. Een klein deel van de chris­te­lijke gerefor­meerde kerken wilde in 1892 niet mee met de beweging van Kuyper en bleef zelfstandig. Zij zagen hun bezwaren niet beant­woord en daarom zetten zij de Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerk in Nederland voort.

een eigen opleiding

In 1894 werd de Theolo­gische Hogeschool opgericht, sinds 1919 gevestigd in Apeldoorn aan het Wilhel­minapark, dichtbij het centrum. Het ruime herenhuis waarin de opleiding begon, is inmiddels uitge­bouwd tot een modern gebou­wen­complex. In de jaren tachtig kreeg de opleiding de status van univer­siteit, zodat de officiële naam nu is: Theolo­gische Univer­siteit Apeldoorn (TUA).

verband van plaat­se­lijke kerken

In 1947 veran­derde de Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerk in Nederland zijn naam in Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerken, om daarmee uit te drukken dat het gaat om een verband van allerlei plaat­se­lijke kerken en niet om één grote kerk. Na 1892 ontwik­kelden de chris­te­lijke gerefor­meerde kerken zich steeds meer zelfstandig, terwijl het leden­aantal gestaag groeide tot ongeveer 75.000 rond 1985. Daarna begon een lichte daling. In januari 2015 tellen de kerken 73.150 leden. Er zijn ongeveer 180 plaat­se­lijke kerken aange­sloten bij de Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerken.

de eenheid bewaren

Met dankbaarheid maken we melding maken van het feit dat de Chris­te­lijke Gerefor­meerde Kerken bewaard zijn gebleven voor kerkscheu­ringen, ook al hebben enige predi­kanten en gemeenten haar incidenteel verlaten. Het was niet altijd eenvoudig om de band van de eenheid te bewaren, omdat er tussen de plaat­se­lijke kerken soms verschil bestaat in geloofs­be­leving. Dit kan tot spanningen leiden. Ander­zijds zijn er ook bepaalde theolo­gische ontwik­ke­lingen die van tijd tot tijd onrust veroor­zaken. Er is echter nog steeds eenheid; een eenheid die bepaald wordt door de Bijbel en de aange­nomen belij­denis.

Print Friendly
terug