Werken in de scheepvaart is zwaar. Er wordt vaak heel intensief gevaren. In toenemende mate hebben binnenvaartschippers al hun tijd nodig voor het verkrijgen van een positief bedrijfsresultaat. Schippers die veel in Frankrijk of Duitsland varen, kunnen maar weinig zondagen in hun thuisgemeente kerken. En schippers op de koopvaardij zijn soms wel een half jaar van huis.

Van het gemeentelijke leven missen ze een stuk. Dit alles vereist een aparte benadering vanuit de kerken. Het deputaatschap voor de varenden stelt alles in zijn werk om er te zijn voor de schippers. Soms met praktische hulp, maar meestal met pastorale hulp.

Waarom is er schipperspastoraat?

Schippersleven

De binnenvaart bestaat voor een flink deel uit gezinsbedrijven. Schippers zijn bijna altijd onderweg. In een aantal gevallen hebben ouders kinderen aan boord of op het schippersinternaat.

De economische en sociale omstandigheden bepalen in hoge mate het schippersleven. Het is een conjunctuurgevoelig bedrijf. Schippers hebben dan ook te lijden (gehad) van de langjarige economische crisis. Bovendien blijkt een forse overcapaciteit! In enkele sectoren van de binnenvaart is het niet altijd even gemakkelijk.

Aparte wereld

Er wordt heel intensief gevaren. In toenemende mate hebben schippers al hun tijd nodig voor het verkrijgen van een positief bedrijfsresultaat. Schippers die veel in Frankrijk of Duitsland varen, kunnen maar weinig zondagen in hun thuisgemeente kerken. Van het gemeentelijke leven missen ze een stuk. Dit alles vereist een aparte benadering vanuit de kerken. Heel specifieke vragen komen aan de orde. Het is echt een aparte wereld.

Meeleven en hulp

Een predikant en een ouderling behartigen het pastoraat onder de schippers. Crisispastoraat is een deel van hun werk. Door de grote moeite is er extra behoefte aan pastorale hulp. Meeleven is belangrijk – dicht bij de schipper staan. Er wordt geprobeerd om te voorkomen dat broeders en zusters tussen wal en schip vallen. Zo vinden er bijvoorbeeld ziekenbezoeken plaats, zowel op de schepen als in de ziekenhuizen (soms in Duitsland).

Schippers zijn heel gewone, hardwerkende mensen, die dezelfde problemen hebben als mensen aan de wal, maar door de combinatie van werken en wonen aan boord is de impact van een ongeval, sterfgeval, ziekte, echtscheiding, faillissement of gedwongen bedrijfsbeëindiging vaak veel groter.

Mannheim

Zeven keer per jaar ging ds. Van der Ham voor in Mannheim, een grote havenstad in de buurt van Heidelberg – Duitsland. Op zaterdag bezocht hij daar zoveel mogelijk Nederlandse schippers.

Er zijn ook varenden die zelden een normale kerkdienst meemaken en in Mannheim toch naar de kerk komen. De diensten worden daar gehouden in de Hafenkirche, Kirchenstrasse 13.

Het aantal bezoekers vertoont een stijgende lijn. De diensten worden per jaar door mensen van 140 verschillende schepen bezocht. Ook jonge mensen komen.

De ontmoetingen na de dienst zijn ook waardevol, de tijd vliegt.

Pastorale hulp varenden

Koopvaardijpastoraat en zeemanshuis

Niet alleen wordt aandacht gegeven aan schippers, er is ook pastoraat voor de koopvaardij (werk onder zeevarenden). In Rotterdam en aan de Moerdijk bezoekt ds. Van der Ham zeelieden aan boord.

Oost-Europeanen varen vier tot zes maanden; Filipino’s tien à twaalf maanden, nota bene. De bemanning op een en hetzelfde schip bestaat soms wel uit zes verschillende landen en culturen.

Boordbezoek heeft als doel aandacht voor de zeevarenden (hoe het gaat aan boord, hun welzijn), een uitnodiging tot bezoek aan het zeemanshuis, het brengen van christelijke lectuur.

Eenzaamheid

Eenzaamheid komt voor. Soms is iemand de enige christen aan boord. Het koopvaardijwerk is dan ook pastoraal, diaconaal en evangelisatorisch van karakter.

Het scheepsbezoek wordt gewaardeerd – het helpen waar geen helper is, de aandacht voor de gevaarlijke kanten van het beroep en voor de thuissituatie. Voor de (soms Nederlandse) kapitein is het bezoek van de predikant ook een uitlaatklep: het is een eenzame functie.

Pastoraat

Zeevarenden kunnen winterkleding krijgen, soms gratis, soms voor één euro.

De varenden zijn ook ’s avonds welkom in het zeemanshuis aan de Moerdijk. Ds. Van der Ham is daar beschikbaar voor pastorale ontmoetingen, crisispastoraat en zeevarenden met problemen.

Deze mensen zijn blij dat ze even van boord kunnen en in vertrouwde omgeving naar huis kunnen bellen of skypen. Het bezoekersaantal staat op een goed peil. We hebben inmiddels drie gastenboeken met namen en impressies.

Veel dvd’s met meditaties (in een aantal talen) worden meegegeven aan de mensen. Bijbels en Bijbelse geschiedenissen (in hun eigen taal) vinden hun weg.

Contact

Aan de Moerdijk helpen vrijwilligers. Rond Kerst worden er kerstpakketten samengesteld. Een aantal vrijwilligers werkt daaraan. De boodschap van Kerst wordt doorgegeven, ieder jaar in een nieuwe brochure in zes talen.

Enkele keren per jaar wordt een pastorale brief, een zogenaamde contactbrief, geschreven aan ongeveer vijfhonderd Nederlandse zeevarenden. Deze brief wordt ook vertaald in het Engels en Spaans.

De Heere werkt door zijn Woord en Geest!