De taal ‘vangen’

Toen de Vissers in het dorpje D’kar gingen wonen, spraken ze geen Naro. De taal was nog niet eens beschreven. Door bij de mensen te gaan wonen, leerden ze de taal. Met gebaren en met pen en papier bij de hand leerden zij de geheimen van het Naro met zijn achtentwintig klikklanken.

Ze ontdekten dat er achttien verschillende woorden voor ‘wij’ zijn, vijf voor ‘jullie’ en zes voor ‘zij’. En zo ontdekten ze nog veel meer. Ze ‘vingen’ de taal in een woordenboek en een grammatica. Hun werk is door internationale wetenschappers, die de Botswaanse regering adviseren, geroemd en genoemd als basis voor Naro-onderwijs op de basisscholen.

Een team vormen

Hessel vormde een team van Narosprekende mensen onder de naam Naro Language Project (NLP) om samen de Bijbel te vertalen. Naast dat vertalen heeft het team zich ontwikkeld in lees- en schrijfonderwijs. Workshops op scholen zorgen ervoor dat bijvoorbeeld namen van kinderen goed gespeld worden, iets wat in het Tswanasprekende Botswana niet vanzelfsprekend was.

Isaac Khanx’a Saul, een van de leden van het team, bleek bijzonder begaafd. Hij kreeg de kans om na de middelbare school aan verschillende universiteiten te studeren. Hij studeerde af als gekwalificeerd taalwetenschapper en is Hessel Visser in 2016 opgevolgd als coördinator van het NLP. Het NLP werd een Botswaanse organisatie, waarvan zending de betrokken donor was. Aan het eind van 2023 nam het NLP afscheid van Isaac Khanx’a Saul. In nauw overleg met de donor werd contact gezocht met the Bible Society of Botswana (BSB), dat het project onder zijn hoede nam. De staf komt in dienst van BSB, en de board van NLP treedt op als contact met de lokale gemeenschap. Ook krijgt Hessel Visser weer een (bescheiden) rol binnen het NLP: hij zal het vertaalteam dienen als exegeet.

In een artikel van november 2022 kunt u lezen hoe het Bijbelvertaalwerk de levens van de mensen binnen het NLP-team in D’kar verandert: Bijbelvertaalwerk verandert ook ons leven. U treft hier ook een filmpje aan van een interview met Bijbelvertaler Orelebile Kebeilwe.

Vertalen, hoe gaat dat?

Een Bijbelvertaling komt in een lang proces tot stand. Dit proces bestaat uit vier stappen:

  1. allereerst maak je een conceptvertaling;
  2. daarna ga je met behulp van een interne check na of mensen begrijpen wat er gezegd wordt. Mogelijk moet je iets toch anders verwoorden;
  3. bij de externe check neemt een vertaalconsulent het deel nog eens door met het team en wijst op zaken die verbetering of verandering nodig hebben;
  4. tot slot publiceer je de vertaling in een uitgave van de Bijbel.

In 2016 werd de vertaling van het Nieuwe Testament afgerond. Op dit moment is men, zeker tot 2025, druk in de weer met de vertaling van het Oude Testament in het Naro.

Uw donatie

Doneer op een andere manier

Andere zendingsprojecten