Het moderamen van de generale synode heeft onderstaande brief verstuurd aan kerkenraden
Geliefden in Christus,
Deze week vergaderde de generale synode van de christelijke gereformeerde kerken. Na een bidstond maandagavond die geleid werd door ds. Oosterbroek kwamen de afgevaardigden van dinsdag tot vrijdag bijeen om een begin te maken met het werk. Graag schetsen we u in deze brief iets van het verloop en de besluiten die tot dusver genomen zijn.
Dinsdag
Op dinsdag werd de vergadering ‘geconstitueerd’. Normaal gesproken krijgt dit weinig bijzondere aandacht, maar omdat de vorige synode voortijdig werd gesloten was het dit keer een bijzonder moment. Hoewel er door de vorige synode geen roepende kerk was aangewezen, waren we hier toch bijeen met afgevaardigden uit het hele land en erkenden we met elkaar de wettigheid van deze vergadering. We verkozen een moderamen voor de dagelijkse leiding, bestaande uit ds. J. Nutma (preses), ds. J. Oosterbroek (assessor), ds. D.J.T. Hoogenboom (1e scriba) en ds. N.C. Smits (2e scriba). Door de week heen deelden we vaak onze gevoelens, vooral het verdriet omdat we een deel van de kerken die voorheen altijd aanwezig waren op de synode dit keer node misten.
Vervolgens maakten we een begin met de bespreking van het rapport van deputaten Vertegenwoordiging, die in de periode tussen de twee synodes allerlei zaken hebben overzien.
Woensdag
Op woensdag vergaderden we in comité, dus zonder aanwezigheid van gasten en zonder livestream. We namen ruim de tijd om van hart tot hart met elkaar te spreken. Deze dag vormde als het ware het geestelijk hart van de vergaderweek en droeg sterk bij aan de onderlinge verbondenheid, juist omdat er volop ruimte was om pijn, verlegenheid, vragen en moeiten met elkaar te delen.
Donderdag
Op donderdag ging het (opnieuw in comité) om de vraag wat ons nu precies te doen staat. Er liggen allerlei stukken (instructies, revisieverzoeken, brieven, rapporten) ter tafel waar de synode over moet besluiten. Veel daarvan gaat over de situatie in het kerkverband, en allerlei vragen strijden hierbij om de voorrang. De synode sprak hierbij allereerst uit dat welk besluit we ook nemen, dit altijd verantwoord zal moeten zijn in het licht van Schrift en belijdenis en dat een zorgvuldige behandeling vraagt om helderheid over de uitgangspunten. De synode besloot vervolgens tot een gefaseerde bespreking, uitgestippeld in een zogeheten ‘routekaart’ die was voorgesteld door deputaten Vertegenwoordiging (te vinden in bijlagen 16 en 17 van hun rapport 9.01 op cgk.nl). Een commissie krijgt de opdracht mee om de agenda voor de tweede vergaderweek in december voor te bereiden. Hierbij zal het allereerst moeten gaan over het (geschonden) onderling vertrouwen, over ecclesiologie (wat zegt de Bijbel over het wezen en de grenzen van de kerk?), hermeneutiek (hoe lezen we de Bijbel?) en over de vraag wat het betekent om samen een kerkverband te vormen en wat de gevolgen zijn van het afwijken van gezamenlijk genomen synodebesluiten.
Het specifieke besluit waarin we tot bovenstaande besloten vindt u onderaan als bijlage bij deze brief.
Vrijdag
Vrijdag kwamen we tot een afronding van het rapport van deputaten Vertegenwoordiging en keurden we hun werkzaamheden goed en spraken we door over de positie van de pre-adviseurs. Voorheen waren hoogleraren op de TUA automatisch adviseur van de synode, maar deze constructie sluit niet meer goed aan bij hoe de TUA zich heeft ontwikkeld tot een brede universiteit, waarbij het hoogleraarschap geen kerkelijk ambt meer is. Uiteraard blijven we de inbreng vanuit de TUA als kerken nog net zozeer waarderen als voorheen. Maar voortaan is het een taak van het moderamen om per geval te bekijken of de TUA om advies gevraagd zal worden.
Tot slot kwam een vijftal verzoeken aan de orde om het besluit te herzien dat de vorige synode nam om de synode voortijdig te sluiten. Er was ruimte voor de vraag of het wijs was om deze revisieverzoeken nu al te behandelen, maar uiteindelijk werd besloten van wel, zodat we in week 2 weten waar we aan toe zijn. De revisieverzoeken werden op basis van grondig voorwerk toegekend, wat betekent dat de synode erkende dat de voortijdige sluiting niet volgens onze eigen regels en principes was verlopen. Rond het besluit is benadrukt dat het er niet om gaat om de afgevaardigden naar de vorige synode te diskwalificeren of iets af te doen aan de vastgelopen situatie. Ook betekent het besluit niet dat iets gezegd is over de intenties van de kerken die op grond van het besluit van de vroegtijdige synode een eigen kerkelijke weg zijn gegaan.
Daarmee hangen twee belangrijke dingen samen. In de eerste plaats is er een heel aantal kerken dat zich op basis van het synodebesluit tot vroegtijdige sluiting in de verwarring van destijds heeft gegroepeerd in een Algemene Vergadering van kerken rond Rijnsburg. Nu dit besluit herzien is, is de vraag hoe het verder moet met deze kerken. Deze vraag zal zeker aan de orde komen in de tweede vergaderweek. Vooruitlopend daarop gaf de vergadering het moderamen alvast de opdracht mee om contact te onderhouden met deze kerken, als daar van hen uit behoefte aan is.
In de tweede plaats betekent de toekenning van de revisieverzoeken zeker niet dat daarmee de impasse waar we als kerkverband in verkeren is opgelost. Wellicht, zo hopen we, geeft het toewijzen van de revisieverzoeken sommige kerken aanleiding om te overwegen of zij zich weer willen laten afvaardigen naar de kerkelijke vergaderingen. Hier nodigen we hen bij dezen hartelijk toe uit, om zo, naar we hopen, in gezamenlijkheid te kunnen zoeken naar herstel van de band van de liefde. Maar er zal nog steeds een antwoord gevonden moeten worden op de fundamentele vraag wat het betekent om samen kerkverband te zijn terwijl er kerken zijn die afwijken van gezamenlijk genomen besluiten. Ook die vraag zal aan de orde komen in de tweede vergaderweek.
Na de sluiting ging een ieder weer zijns weegs. Deels met een bezwaard gemoed vanwege de grote vragen die ons nog altijd bezig houden, maar deels zeker ook met dankbaarheid om hoe we deze week in gezamenlijkheid in een complex en gevoelig proces toch op een constructieve manier konden vergaderen en bepaalde stappen konden zetten.
Ruimte voor inbreng van alle christelijke gereformeerde kerken
Concreet besloot de synode dus om in week 2 ruimte te reserveren om inbreng inzake onderling vertrouwen, ecclesiologie, hermeneutiek en afwijken van synodale besluiten te beluisteren van alle christelijke gereformeerde kerken die dat willen.
Daarom nodigen we u als kerkenraad uit om te overwegen of u bepaalde inbreng over deze punten zou willen delen met de synode. Dat kan bijvoorbeeld door iets te schrijven, maar wellicht ook door met een delegatie aanwezig te zijn. Het is praktisch niet haalbaar en werkbaar om een groot aantal ambtsdragers te verwelkomen, maar er zijn vast routes om u te laten vertegenwoordigen. U kunt dan tot en met zaterdag 7 november contact opnemen met de commissie die deze week voorbereidt over de wijze waarop uw inbreng gestalte kan krijgen, via het mailadres van de synode, gshoogeveen@cgk.nl.
Hierbij willen we nogmaals onderstrepen dat we kerken die zich bezwaard voelden om deel te nemen aan kerkelijke vergaderingen echt node missen en juist hen graag willen betrekken bij dit beoogde gesprek. Het moderamen is van harte bereid om desgewenst een toelichting te geven op het toekennen van de revisieverzoeken of bijvoorbeeld de voorgestelde routekaart.
We hopen en bidden dat we als synode de kerken kunnen dienen en zullen kunnen bijdragen aan een weg van herstel. We beseffen dat we hierbij afhankelijk zijn van de God van alle genade. Elke vergadering hebben we daarom met elkaar gebeden tot Hem, de Schriften beluisterd en met elkaar Hem de lof toegezongen vanuit het besef van ons eigen tekort. We wensen u een goed weekend en bovenal een goede zondag toe, in Christus verbonden.
Het moderamen,
ds. J. Nutma (preses)
ds. J. Oosterbroek (assessor)
ds. D.J.T. Hoogenboom (scriba I)
ds. N.C. Smits (scriba II)
Bijlage: besluit van de generale synode inzake bespreking situatie kerkverband
