Deputaten vertegenwoordiging hebben aan kerkenraden onderstaande brief gestuurd over de aankomende generale synode.
Zoals u wellicht al vernomen hebt, besloot de kerkenraad van Hoogeveen – met advies en goedkeuring van de particuliere synode van het Noorden – de generale synode van 2027 vervroegd bijeen te roepen. De ‘gewichtige redenen’ om dat te doen (art. 50 K.O.), zijn aangevoerd vanuit drie particuliere synoden, en kunnen worden samengevat met: de nood van het kerkverband. Met deze brief willen deputaten vertegenwoordiging u op de hoogte brengen van een aantal belangrijke zaken in aanloop naar de naderende generale synode.
Data en agenda
De roepende kerk heeft intussen de eerste data gepubliceerd. Deputaten vertegenwoordiging willen de synode en het te verkiezen moderamen dienen met onderbouwde voorstellen voor de wijze waarop de synode haar arbeid zou kunnen organiseren. In deze brief schetsen wij een mogelijke route die, gezien de uitzonderlijke situatie in de kerken, naar ons inzicht overwogen zou kunnen worden. De generale synode stelt uiteraard zelf haar agenda en werkwijze vast, conform art. 30 K.O. Uitgewerkte voorstellen zullen wij aan de synode zelf aanbieden.
Deo volente zal op maandag 28 september een bidstond plaatsvinden uitgaande van de Christelijke Gereformeerde Kerk van Hoogeveen. Op 29 september zal dan de generale synode op de gebruikelijke wijze worden geopend, en zal een moderamen worden gekozen. Wat nu anders is, is dat de afgevaardigden na de eerste synodale plichtplegingen niet weer huiswaarts gaan, om zich de eerstvolgende maanden vooral bezig te houden met verschillende dossiers in synodale commissies van onderzoek. Daartoe zouden namelijk alle te behandelen stukken (instructies, deputatenrapporten, etc.) al vóór de zomervakantie beschikbaar moeten zijn, en dat is onmogelijk. Bovendien adviseren deputaten de synode gehoor te geven aan een roep die in de kerken veel wordt gehoord, om op de synode van Hoogeveen prioriteit te geven aan bespreking en besluitvorming ten aanzien van de situatie in de kerken. Dat is tenslotte ook de reden om de synode vervroegd samen te roepen. In verband met de vervroegde generale synode is een spoedige uiterste datum vereist voor het inzenden van de te agenderen stukken. De kerkenraad van de roepende kerk heeft deze datum gesteld op 17 juli a.s., en deputaten verzocht deze datum te melden in hun brief. De kerkenraad realiseert zich dat het niet mogelijk zal blijken álle deputatenrapporten, instructies etc. op die datum binnen te hebben, en zal het te verkiezen moderamen vragen zich daarop te bezinnen. Wel wil de kerkenraad erop aandringen dat op de aangegeven datum de stukken binnen zijn die betrekking hebben op de situatie in het kerkverband, zodat deze beschikbaar zijn als de synode besluit het voorstel van deputaten vertegenwoordiging op dit punt te volgen.
Eerste zittingsweek
Daarom blijven de afgevaardigden in het voorstel van deputaten vertegenwoordiging de hele week van de opening in Hoogeveen om de agenda van de synode vast te stellen, en een proces voor de voortgaande bezinning op de situatie in de kerken overeen te komen. De synode zou in die week kunnen bezien of het wenselijk is een commissie in te stellen die het verdere proces begeleidt.
Tweede zittingsweek
Deze commissie gaat in ons voorstel een tweede plenaire zittingsweek (8 t/m 10 december) voorbereiden, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Ook deze tweede zittingsweek is geheel gewijd aan de situatie in de kerken. Dat kan onder andere aan de hand van een aantal documenten dat al op de synode van 2024 voorlag, maar toen niet behandeld werd. Op enigerlei wijze dienen dan de vragen rond wezen en grenzen van de kerk en verstaan en gezag van de Schriften aan de orde te komen. Het rapport Zoek eerst het Koninkrijk van God kan daarbij inhoudelijk en qua geestelijke intentie als startpunt dienen. Dit rapport heeft weliswaar geen kerkelijke status, maar is op de synode van 2019-2022 met grote instemming ontvangen. Ook is toen besloten het aan de kerken ter bespreking en overweging aan te bieden. Vanuit de bezinning zou de synode dan voorlopige conclusies moeten trekken, met een toepassing op de huidige situatie in onze kerken, mogelijk in verschillende richtingen. In hun eerste brief aan u (d.d. 30 oktober 2025) suggereerden deputaten er al een aantal, variërend tussen aanpassing van de presbyteriaal-synodale vorm van kerk-zijn tot ontbinding van het kerkverband. Volgens deputaten zou de synode er goed aan doen na deze tweede zittingsweek ook het gesprek te zoeken met vertegenwoordigers van de kerken die zich op initiatief van de kerkenraad van Rijnsburg hebben georganiseerd en uitgesproken.
Derde zittingsweek
Voorafgaand aan een derde zittingsweek zou, uitgaande van de voorlopige conclusies, de synode een consultatieronde kunnen houden in de kerken, mogelijk per particuliere synode. In de derde zittingsweek (onder voorbehoud op 16 t/m 19 maart 2027) kan de commissie kerkverband rapporteren vanuit de consultatieronde en de voortzetting van de bezinning organiseren. Op basis van voorstellen vanuit de synode zou de synode dan tot besluitvorming moeten komen over de situatie in het kerkverband. En ook over de agenda van het vervolg van de synode.
Vierde zittingsweek
Zolang het kerkverband van de Christelijke Gereformeerde Kerken bestaat, is de generale synode gehouden te behandelen ‘wat in de mindere [vergaderingen] niet kon worden afgedaan, of wat behoort tot de kerken van de meerdere vergadering in het algemeen (artikel 30 K.O.). Daarom dient er het perspectief te zijn van een vierde en mogelijk vijfde zittingsweek, waarin instructies, revisieverzoeken, deputatenrapporten etc. behandeld kunnen worden. Deputaten hebben de roepende kerk geadviseerd voor deze vergaderweken evenwel nog geen data te stellen. Het is namelijk niet ondenkbaar dat plaatselijke kerken en ook afgevaardigden na de besluiten van de derde zittingsweek behoefte hebben om die besluiten te verwerken en daar voor zichzelf consequenties aan te verbinden. Het is ook mogelijk dat de synode het raadzaam acht na besluitvorming in de derde week een nieuwe consultatieronde langs de kerken te maken. Als de synode kan overgaan tot de behandeling van deputatenrapporten etc., moet die behandeling degelijk kunnen worden voorbereid. Ook dat vraagt tijd.
Samenstelling
Het lijkt ons van groot belang dat de afvaardiging naar de generale synode vanuit de kerken zo breed mogelijk zal zijn. Wij doen dan ook een beroep op alle ambtsdragers, die daartoe in de gelegenheid zijn, zich beschikbaar te houden om ofwel als primus, of als secundus afgevaardigd te worden. Zie voor de wettigheid van de vergadering: bijlage 11. Deputaten gaan ervan uit dat kerken die zich als ‘deelnemer’ aan het Rijnsburg-initiatief hebben verbonden, geen afgevaardigden naar de generale synode zullen zenden, aangezien zij zich organiseren richting een eigen synodale structuur en in hun publicaties de legitimiteit van de generale synode van Hoogeveen ontkennen. De beoordeling van hun kerkelijke positie is in eerste instantie aan de classis en in laatste instantie aan de generale synode. Het spijt deputaten diep, dat naar verwachting op broeders uit de 33 kerken van de Rijnsburggroep geen beroep meer kan worden gedaan. Zij zullen node worden gemist. Deputaten zouden erop aan willen dringen dat de synode, ook bij hun verstek, vanwege de diepe verbondenheid die er ook met deze kerken is, met hen rekening zal houden. Zie verder over de samenstelling bijlage 22.
Eenheid in de gemeente
Er bereiken deputaten signalen van toenemende spanning, of zelfs splitsing in plaatselijke gemeenten. Zonder de plaatselijke omstandigheden te kennen, vervullen deze signalen deputaten met grote bewogenheid. In al hun vergaderingen bidden zij voor de plaatselijke kerken. Dat er de eenheid bewaard mag worden. Dat is altijd een genadegeschenk van God, maar het vraagt ook onze inzet.
Samenbinding
Laat in de prediking de volheid van God in Christus en door de Geest worden uitgestald. Dat bindt samen! Investeer in de gemeenschap, waarin het steeds moeilijker wordt elkaar los te laten. Richt u als gemeente ook op hen die buiten staan, dat helpt om door wat ‘binnen’ speelt niet geheel bevangen en verlamd te raken. Verheug u in het goede dat God, ondanks de grote nood en onze schuld, toch geeft. In veel gemeenten doen deze weken jonge mensen in het openbaar belijdenis van hun geloof. De Geest werkt. Godlof!
Eensgezinde leiding
Laten kerkenraden eensgezind zijn, ook als zij het niet in alles eens zijn. Dat kan als elke ambtsdrager beseft het geheel van de gemeente te mogen dienen, en samen met zijn medeambtsdragers mag zoeken naar wat de eer van God en het geestelijk welzijn van de gemeente het beste dient. Wat we op een synode van elkaar vragen, geldt ook al in de kerkenraad: liefst nemen we unaniem een besluit, maar als dat niet kan, voegt de minderheid zich bij de meerderheid, zodat men als eenheid de gemeente tegemoet kan treden. Tenzij men met een gewetensbezwaar de kerkelijke weg van revisie en appel zou willen gaan. Daarmee wordt de eensgezindheid niet doorbroken, voor die weg hebben immers alle ambtsdragers getekend. Maar het bewandelen van een individueel spoor, al of niet met medeweten van de kerkenraad, doet zelden goed.
Pinksteren
We hebben het pinksterfeest gevierd. Het leven van de eerste christelijke gemeente wordt ons getekend in Handelingen 2. Opmerkelijk dat Lukas verderop steeds weer zo’n gemeenteprofiel geeft. Ook na de eerste verdrukking, na het eerste bedrog, na het eerste interne conflict. Alsof hij wil zeggen: hoe mensen en machten ook tegenwerken, God werkt door. Wij ervaren dat het beste als wij verlangen te beantwoorden aan dat profiel: En zij volhardden in de leer van de apostelen en in de gemeenschap, in het breken van het brood en in de gebeden (Handelingen 2:42). Laten wij daarnaar verlangen, ons ervoor inzetten en vooral, inderdaad, er volhardend om bidden.
Met broederlijke groet,
namens het deputaatschap vertegenwoordiging van de kerken,
Ds. J. Oosterbroek
