Ds. Pieter Boom, sinds oktober 2023 predikant van de CGK Delfzijl, over crisis, kansen en verandering in de gemeente.
In Nederland neemt het aantal gelovigen af, wat leidt tot een krimp in de kerken. Dit geldt ook voor de gemeente in het Groningse Delfzijl, waar het ledenaantal in de afgelopen jaren gestaag is gedaald. Ondanks deze uitdagingen is er binnen de gemeente een sterke wil om door te gaan en een toekomst op te bouwen. Om deze toekomst veilig te stellen, is in 2022 het vernieuwingstraject ‘Waar wij op-bouwen’ gestart, onder leiding van Rudolf Setz. Het doel was om de gehele gemeente te betrekken bij het ontwikkelen van een gezamenlijke visie.
In oktober 2023 verwelkomde de gemeente ds. Pieter Boom als hun nieuwe predikant. In dit interview deelt hij zijn inzichten over de afgelopen jaren, de stappen die zijn ondernomen om de gemeente nieuw leven in te blazen, en zijn visie voor de toekomst. Het interview is afgenomen door ds. Jelle Nutma, Petra de Jong en Mariska van Laar. We bespreken de structuurveranderingen binnen de gemeente, de rol van kringbijeenkomsten, en hoe het visietraject heeft bijgedragen aan een hernieuwde focus op discipelschap en gemeenschap. Laten we dieper ingaan op de kansen en uitdagingen die hij tegenkomt in deze belangrijke fase voor de CGK Delfzijl.
Enkele jaren geleden was er bij de gemeente Delfzijl sprake van leegloop en crisis. Kun je kort iets schetsen over de situatie van de afgelopen jaren?
De gemeente Delfzijl bevond zich in een moeilijke situatie. De samenwerking tussen kerken was misgelopen, de coronacrisis had veel activiteiten platgelegd en de gemeente worstelde met leegloop. Jongere gezinnen trokken weg of stonden op het punt om dit te gaan doen. Dit alles creëerde een gevoel van hopeloosheid. In die tijd bezocht een missionair consulent de gemeente en bracht hen in contact met Rudolf Setz. Rudolf startte een visietraject met de gemeente. Dit traject bracht sterke en zwakke punten in kaart en hielp de gemeente om weer nieuw perspectief te zien. Toen ik aan het einde van dat traject als predikant in Delfzijl beroepen werd, gaf dat mij het vertrouwen dat er ruimte was om iets op te bouwen.
Wat is er sindsdien veranderd in de gemeente?
We hebben twee belangrijke veranderingen doorgevoerd. Ten eerste hebben we de gemeente ingedeeld in vijf grotere kringen, die dienen voor zowel pastorale zorg als gemeenschapsactiviteiten. Hierdoor leren mensen elkaar beter kennen. Daarnaast hebben we een kernteam opgericht dat zich richt op praktische zaken, zodat de kerkenraad zich meer kan richten op geestelijk leiderschap.
Hoe werkt dit in de praktijk?
Het kernteam zorgt ervoor dat de praktische kant van de gemeente goed georganiseerd is, zoals het coördineren van jeugdwerk en het aansturen van commissies. Hierdoor kunnen de verantwoordelijkheden beter worden verdeeld, wat meer ruimte creëert voor pastorale taken. Hoewel het systeem nog in ontwikkeling is, werkt het al goed.
De kringen komen eens in de twee maanden samen, vaak rond een maaltijd of een gezamenlijke activiteit zoals een wandeling. Ook bereiden ze diensten voor, wat hen helpt om dieper betrokken te raken bij het gemeentewerk. Op die manier voelen leden, ook nieuwkomers en mensen uit het buitenland, zich meer verbonden.
Wat betekent het concept ‘integrale missie’ voor de kerkelijke gemeenschap in Delfzijl?
Daar zijn we steeds naar op zoek. De uitdaging blijft om een missionaire focus in elke dienst te integreren. In de toerusting voor kringleiders reflecteren we op manieren om onze buren uit te nodigen en te betrekken bij het gemeenteleven. Wat heeft de verandering in de structuur van de gemeente betekend voor de gezinnen die eerst twijfelden of ze zouden blijven? Veel veranderingen vonden plaats voor mijn tijd, maar het visietraject met meer aandacht voor jeugdactiviteiten heeft geholpen. Gezinnen die op het punt stonden te vertrekken zijn gebleven. Er is nu om de twee weken een kindernevendienst en meer focus op jeugdprogramma’s.
Zijn de kinderen ook betrokken bij de kringstructuur?
Sommige kringbijeenkomsten zijn ‘s avonds zonder kinderen, zoals het voorbereiden van een dienst. Bij andere activiteiten, zoals een maaltijd, proberen we hen zoveel mogelijk te betrekken. Ook is er extra aandacht voor de kinderen tijdens de diensten, zoals een kleurtafel, een kindermoment en een kinderlied van de maand.
Heb je het gevoel dat er meer gemeenschap is ontstaan?
Zeker. Waar voorheen een activiteitencommissie incidentele activiteiten organiseerde, betrekken we nu een groter deel van de gemeente. Op de afgelopen startzondag kwamen er via de kringleiders allerlei initiatieven van gemeenteleden.
Heeft de vaste voorgangersstructuur een positief effect gehad?
Absoluut. Tijdens het visietraject is ingezet op een aantal vaste voorgangers voor de erediensten. Dit gebeurde in samenwerking met een andere vacante gemeente in de classis Groningen. Dit heeft zegenrijk mogen werken. Voor een vacante gemeente met elke zondag een andere voorganger ontbreekt de continuïteit. Met vaste voorgangers is er een duidelijke lijn in de prediking ontstaan, wat gezorgd heeft voor rust en structuur in de gemeente.
Denk je dat dit model ook voor andere kleine gemeentes zou kunnen werken?
Ja, continuïteit in de zondagse verkondiging is cruciaal, vooral kleine gemeentes zonder een vaste voorganger merken dit.
Hoe is jullie relatie als kleine gereformeerde kerk met de stad Delfzijl en gemeenschappen zoals expats en asielzoekers?
We hebben contacten met het asielzoekerscentrum, organiseren een taalcafe en halen mensen op voor de kerkdiensten. We hebben ons dienstenoverzicht bij het havenkantoor hangen, zodat binnenvaartschippers weten waar ze de diensten kunnen bijwonen.
Is jullie gemeente een streekgemeente of komen de meeste leden uit Delfzijl?
Het is een combinatie. Autochtone Nederlanders komen vooral uit de regio, terwijl we ook allochtone leden hebben, zoals Armeense en Syrische gezinnen. We proberen interculturaliteit te bevorderen door bijvoorbeeld anderstalige liederen en schriftlezingen te gebruiken.
Hoe helpen de structuren binnen jullie gemeente, zoals het visietraject, om discipelschap te bevorderen?
De kringen helpen om elkaar beter te leren kennen en samen op weg te gaan in het volgen van Christus. Hoewel we nog in een opstartfase zitten, heeft het visietraject ons geholpen om duidelijke kaders te stellen. Het biedt richting en zorgt ervoor dat we als gemeente gezamenlijk aan onze visie werken.
Zou je andere kerken aanraden om een visietraject te volgen?
Absoluut. Het helpt een gemeente om te zien waar je staat en waar je naartoe wilt, en zorgt ervoor dat iedereen betrokken is en samen verantwoordelijkheid draagt.
Hoe heeft het visietraject je geholpen bij het aannemen van het beroep in Delfzijl?
Het gaf me vertrouwen dat de gemeente niet op zoek was naar een predikant die alles moest oplossen. Er waren al duidelijke kaders waarin we samen konden werken aan de toekomst. Dat maakt het werk als predikant draaglijker en geeft ruimte om echt te bouwen aan de gemeente.
Waren er ook uitdagingen of kwetsbare momenten in de veranderingen die jullie hebben doorgemaakt?
Ja zeker, onze gemeente is klein en er zijn maar een beperkt aantal mensen die veel taken op zich nemen. Het kan lastig zijn om vervanging te vinden als iemand het niet meer kan combineren. Dat kan ook druk geven voor een predikant. Soms voelt het alsof je op een rijdende trein springt. Gelukkig had ik in het begin begeleiding van mijn voorganger Rudolf Setz, maar de druk blijft.
Heeft je opleiding je voorbereid op zo’n situatie?
Grotendeels wel. Ik heb een minor in missiologie gevolgd en heb daardoor ervaring opgedaan met andere culturen, zoals in Brazilië en bij ICF Apeldoorn. Dat helpt zeker, maar de praktijk leert je ook veel. Samenwerking met ervaren predikanten is cruciaal om dit soort trajecten aan te kunnen.
Hoe zie je de rol van een trajectbegeleider zoals Rudolf in dit proces?
Een externe begeleider is essentieel. Een predikant heeft al veel op zijn bord, en een begeleider van buitenaf kan objectiever kijken en zich richten op het veranderproces zonder dat dit van jou als predikant afhankelijk is.
Het klinkt alsof jullie op weg zijn, maar dat het nog een kwetsbaar proces is.
Ja, het is een proces van jaren. We hebben de basisstructuren gelegd, maar de groei naar buiten toe zal tijd kosten. We zijn een kleine gemeente, dus we moeten geduldig zijn met de veranderingen die we willen doorvoeren. Dit vernieuwingsproces biedt de gemeente kansen om te groeien en sterker te worden, maar vereist ook geduld en toewijding van alle betrokkenen.
Dit artikel is met toestemming overgenomen uit Ambtelijk Contact 2024, nummer 4.
Lees ook: Ruimte voor ontmoeting in Doorgeven 2024, nummer 2.
